De wenselijkheid van een statistiek van het belastingvacuüm

Het verschil tussen bruto loonkosten voor de werkgever en de netto inkomsten voor de werknemer wordt gangbaar de “wig” genoemd. We kunnen een grafiek maken met de bruto loonkosten op de horizontale as en de wig van belastingen en premies op de verticale as. De bruto loonkosten zijn weer terug te vinden op de lijn y = x, oftewel de 45-graden lijn, en de wig komt dan duidelijk naar voren als het verschil tussen bruto en netto. We kijken dan in verticale richting.

Van verticaal naar horizontaal

Draai de kijkrichting nu van verticaal naar horizontaal. Het verschil tussen bruto en netto is ook horizontaal terug te vinden. Dit is met name relevant voor het minimumloon.

Bekijk het loontraject tussen netto minimumloon voor de werknemer en de bruto loonkosten voor de werkgever. In dat loontraject worden belastingen en premies geheven (de wig) maar deze heffingen kunnen niet worden geïnd, omdat betrokkenen door de wet op het minimumloon daar toch niet mogen werken. De passende naam is dan niet de “wig” maar het “belastingvacuüm”. Het belastingvacuüm is derhalve de wig op het minimumloonniveau.

Hier gaat het om productiviteitsniveaus en capaciteiten om inkomen te verwerven, welke door het minimumloon gefrustreerd worden.

Het kost niets om deze belemmering af te schaffen

De heffingen in het belastingvacuüm – de wig bij het minimumloon – kunnen kostenloos worden afgeschaft, omdat deze toch niet binnenkomen, omdat men werkloos is.  In dat geval kan men voor bruto = netto gaan werken. Dit klinkt als het afschaffen van het minimumloon, maar is subtiel dus anders. Menigeen zal voorstander zijn van een fatsoenlijk minimumloon. Dit kan ook gehandhaafd blijven. Netto verandert er immers niets. Behalve dat werkgevers nu veel meer banen kunnen aanbieden.

Een cruciale verklaring voor werkloosheid en armoede

Het belastingvacuüm is een cruciale factor voor de verklaring van werkloosheid en armoede. Zie Hans Hulst en Auke Hulst m.m.v. ondergetekende: “Werkloosheid en armoede, de oplossing die werkt” (W&A), Thesis Publishers 1998 (pdf online). W&A bevat de relevante geschiedschrijving hoe het belastingvacuüm is kunnen ontstaan, en hoe de ministeries van Financiën en SZW langs elkaar heenpraten, en ook hoe economen van werkgevers en vakbonden hiervan geen sjoege hebben. W&A is nog in guldens, en hier is een kortere tekst uit 2010 in euro’s. Sinds 2010 is ook weer mijn website verplaatst van dataweb.nl naar thomascool.eu. Een actuelere versie in euro’s staat in het boek “Democratie & Staathuishoudkunde” (2012).

Het belastingvacuüm (tax void) bestaat denkelijk in alle OECD landen met een minimumloon. Zie hier voor enkele gegevens omtrent de USA en UK. Zie hier een working paper.

Productiviteitscurve

Voor de schatting van het effect van het belastingvacuüm op werkloosheid en armoede is ook een schatting van de productiviteitscurve in dat traject nodig. Mensen zijn daar werkloos, dus hoe kun je nu schatten wat hun productiviteit zou zijn ? Zie DRGTPE voor de schatting voor Nederland in bovenstaand plaatje. Ik heb ooit ook een schatting gemaakt voor de Nederlandse Antillen (pdf online).

BTW

Het belastingvacuüm is eigenlijk groter door de invloed van de BTW. De overheid voert een beleid waarin heffingen verschoven worden van de inkomens naar de omzet. Dit heeft te maken met de prikkel tot werken. De economische analyse achter dit beleid blijkt niet correct, want het gaat uit van statische belastingtarieven en niet van het dynamische marginale belastingtarief. In de correcte analyse kan de BTW terug naar 1%, als instrument voor conjunctuurbeheersing. Dat betekent dat de loonkosten op het minimumloon ook weer met 20% van het netto omlaag zouden kunnen.

Microtax en de wenselijkheid van een statistiek

In het verleden maakte ik gebruik van het CPB-programma Microtax om de actuele omvang van het belastingvacuüm te bepalen. Dit programma blijkt echter te zijn gesneuveld in een bezuinigingsronde.

Het CBS heeft een kader voor sociaal-economische statistieken. Het lijkt me dat het belastingvacuüm een belangrijk gegeven is voor de duiding van de sociaal-economische werkelijkheid. Wanneer het CBS een tijdreeks zou maken van het verloop van het belastingvacuüm sinds de invoering van het wettelijk minimumloon, en dit ieder jaar zou actualiseren, dan zou op den duur bij beleidsmakers het kwartje kunnen vallen dat hier iets ernstigs mis is bij de coördinatie van de wetgeving t.a.v. belastingen, premies en minimumloon. Hopelijk ontstaat er zodanig veel beleidsaandacht dat het CBS in de toekomst alleen nullen zou hoeven publiceren, en kan die statistiek dan worden opgeheven. Voor de verklaring van werkloosheid en armoede in het verleden blijft het dan echter een relevante statistiek.

Brief aan de Tweede Kamer

Hier is mijn brief aan economen in de Tweede Kamer met de suggestie hier aandacht aan te besteden.

Versplintering over economische specialisaties

Het blijkt erg moeilijk om bij economen aandacht te krijgen voor het concept van het belastingvacuüm. Men moet wat weten van zowel arbeidsmarkt als belastingen als macro-economische beleidskaders, terwijl de tendens bij wetenschappers juist is om zich te specialiseren, en zich te richten op de internationale bladen en niet op wat er in de Nederlandse beleidskeuken gebeurt.

Bij aanbieding van dit artikel aan het Tijdschrift voor Openbare Financiën (TvOF) reageerde Flip de Kam dat het geen nieuws bevatte t.a.v. wat ik hiervoor reeds had geschreven. Hij maakt dan echter geen onderscheid tussen working papers en publicaties in een (peer-reviewed) tijdschrijft als TvOF. Het lijkt me dat Flip de Kam nodeloos bescheiden is t.a.v. de betekenis van TvOF. Het is een irrationele reactie waardoor relevante kritiek niet de aandacht krijgt die deze toch wel lijkt te verdienen. Wie kan me uitleggen dat deze behandeling deugt ?

Wanneer het tot een parlementair onderzoek komt, dan is het relevant ook naar deze aspecten te kijken: (1) hoe aanhangers van het basisinkomen de fundamentele kritiek daarop doodzwijgen, terwijl het logisch zou zijn om eerst werkloosheid en armoede aan te pakken met gratis afschaffen van het belastingvacuüm, (2) welke misstanden er waren bij de invoering van het Belastingplan voor de 21e Eeuw: de link met het basisinkomen, en de leugen van Zalm en Vermeend, de wonderlijke kritiek van Vermeend en De Kam op elkaar, en (3) het doodzwijgen van kritiek door commentator Frank Kalshoven.

Het belang van het integratiekader

Het belastingvacuüm is een voorbeeld van een falend integratiekader. De overheid heeft een stelsel van overleg tussen ministeries met een jaarlijkse begroting om tot afstemming van de verschillende beleidsonderdelen te komen. Waar gehakt wordt vallen ook spaanders. Kwesties kunnen tussen wal en schip vallen. De kranten staan vol met berichten over wat er allemaal misgaat. Het is onmogelijk om alles voor iedereen perfect te regelen. De beste regeling is denkelijk een open democratie zodat de ergste misstanden toch nog aandacht kunnen krijgen.

Er blijken echter majeure kwesties te zijn waaruit een systematisch falen blijkt. Het belastingvacuüm valt daaronder, zie de gevolgen voor werkloosheid en armoede. Je kunt ook denken aan de economische factoren achter de invoering van de euro of de  klimaatverandering. Iedere kwestie vergt weer zijn eigen documentatie. Er zijn voldoende aanwijzingen die het advies tot een parlementaire enquête naar de massale werkloosheid sinds 1970 en de rol van de voorbereiding van het economisch beleid en met name de rol van het Centraal Planbureau (als coördinator) te rechtvaardigen. Dit was al in 1990 duidelijk, en er zijn nu 25 jaar verstreken terwijl de relevante inzichten met censuur van de wetenschap zijn tegengehouden. Boycot dit land tot de censuur van de wetenschap is opgeheven ! Zie de petitie.

Advertenties

Over Thomas Colignatus

Thomas Cool is an econometrician and teacher in mathematics in Scheveningen, Holland. He uses the name Colignatus is science to distinguish this from his other activitities in commerce or politics. His personal website is http://thomascool.eu
Dit bericht werd geplaatst in Kernargument en getagged met , , , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.